Czy naturalne suplementy mogą przynieść odwrotny skutek? Recenzja wyjaśnia, jak i dlaczego
Nowy przegląd pokazuje, w jaki sposób naturalne suplementy mogą zarówno chronić, jak i zagrażać zdrowiu, w zależności od dawki, czasu trwania i sposobu podawania, i wskazuje technologie nowej generacji jako klucz do uwolnienia ich pełnej mocy terapeutycznej. W niedawnym przeglądzie opublikowanym w czasopiśmie Frontiers in Nutrition naukowcy zebrali i podsumowali ponad 120 publikacji, aby wyjaśnić podwójne działanie terapeutyczne i toksykologiczne nutraceutyków. W przeglądzie podkreślono przychody z badań przedklinicznych i klinicznych dotyczących kurkuminy (CUR), piperyny (PPR), resweratrolu (RSV) i kwercetyny (Que) w latach 2015–2024. Wyniki badania pokazują, że wszystkie...
Czy naturalne suplementy mogą przynieść odwrotny skutek? Recenzja wyjaśnia, jak i dlaczego
Nowy przegląd pokazuje, w jaki sposób naturalne suplementy mogą zarówno chronić, jak i zagrażać zdrowiu, w zależności od dawki, czasu trwania i sposobu podawania, i wskazuje technologie nowej generacji jako klucz do uwolnienia ich pełnej mocy terapeutycznej.
W niedawnej recenzji w czasopiśmieGranice w żywieniuNaukowcy zebrali i podsumowali ponad 120 publikacji, aby wyjaśnić podwójne działanie terapeutyczne i toksykologiczne nutraceutyków. W przeglądzie podkreślono przychody z badań przedklinicznych i klinicznych dotyczących kurkuminy (CUR), piperyny (PPR), resweratrolu (RSV) i kwercetyny (Que) w latach 2015–2024.
Wyniki badania pokazują, że chociaż wszystkie oceniane nutraceutyki mają medycznie korzystne działanie ochronne i terapeutyczne, każdy z nich ma swoje własne skutki uboczne związane z większymi dawkami, co podkreśla potrzebę opracowania opartych na podstawach naukowych wytycznych mających na celu zarządzanie interakcjami i poprawę korzyści płynących ze stosowania nutracutyków bez narażania pacjentów na ich negatywne skutki. W przeglądzie zasugerowano ponadto innowacje, takie jak nanokapsulacja i systemy dostarczania wspomagane sztuczną inteligencją, które mogłyby pomóc w osiągnięciu tych celów.
tło
Nutraceutyki to żywność lub pochodne żywności, które służą nie tylko jako źródło niezbędnych składników odżywczych, ale także zapewniają korzyści farmakologiczne. Należą do nich suplementy diety, leki ziołowe i probiotyki. Chociaż termin „nutraceutyczny” („żywieniowy” i „farmaceutyczny”) jest stosunkowo nowy, koncepcja ta sięga setek, a nawet tysięcy lat.
Nutraceutyki zyskały popularność na całym świecie ze względu na swoje organiczne pochodzenie i mniejsze skutki uboczne w porównaniu z konwencjonalnymi lekami syntetycznymi. Jednak coraz większa literatura sugeruje, że bioaktywne nutraceutyki spożywane poza kontekstem (bez recepty) lub w wyższych dawkach lub w określonych populacjach stanowią wyzwanie medyczne. Wymaga to naukowo uzasadnionego zrozumienia zalet i wad nutraceutyków wraz z dostosowanym do konkretnego przypadku, zrównoważonym planem spożycia, aby zmaksymalizować korzyści farmakologiczne tych suplementów przy minimalnym ryzyku.
„Rosnące zainteresowanie nutraceutykami opiera się na ich potencjale w leczeniu chorób przewlekłych, takich jak choroby układu krążenia, choroby neurodegeneracyjne i zespoły metaboliczne, które często są powiązane ze stresem oksydacyjnym i stanami zapalnymi”.
Pozytywne korzyści płynące ze stosowania nutraceutyków są dobrze udokumentowane. Niestety, biorąc pod uwagę ich względną nowość, literatura na temat długoterminowych skutków nutraceutyków, w szczególności ich toksyczności przy długotrwałym stosowaniu, biodostępności i interakcji z konwencjonalnymi interwencjami medycznymi, pozostaje stosunkowo skąpa. W przeglądzie podkreślono również brak zharmonizowanych na całym świecie ram regulacyjnych dotyczących czystości nutraceutyków, etykietowania i oświadczeń dotyczących bezpieczeństwa.
O ocenie
Celem niniejszego przeglądu jest zebranie i podsumowanie istniejącej wiedzy naukowej na temat nutraceutyków w celu wyjaśnienia dwóch głównych tematów: mechanizmów określających terapeutyczne i toksykologiczne działanie nutraceutyków oraz zaleceń dotyczących bezpiecznego i skutecznego stosowania tych suplementów diety. Celem przeglądu jest wskazanie klinicystom, decydentom, badaczom i konsumentom, kiedy i jak skutecznie stosować nutraceutyki, maksymalizując ich korzyści przy jednoczesnej minimalizacji potencjalnych szkód.
Przegląd skupia się na czterech szeroko stosowanych nutraceutykach: resweratrolu (RSV), związku polifenolowym występującym w winogronach i produktach winogronowych; Kurkumina (CUR), substancja bioaktywna otrzymywana z kurkumy (Curcuma longa); Piperyna (PPR), otrzymywana z pieprzu czarnego; oraz kwercetyna (Que), flawonoid występujący w wielu owocach i warzywach.
Interesujące publikacje uzyskano z trzech repozytoriów internetowych (Scopus, PubMed i Web of Science) przy użyciu niestandardowego wyszukiwania słów kluczowych. Przegląd tytułów, abstraktów i pełnych tekstów znalazł się na krótkiej liście ~120 publikacji do włączenia, uwzględniono tylko badania o znaczeniu klinicznym, rygorystyczności metodologicznej i spostrzeżeniach mechanistycznych.
Resweratrol
Resweratrol może przeprojektować populacje bakterii jelitowych i pośrednio zmniejszyć ogólnoustrojowe zapalenie, co łączy nawyki żywieniowe z leczeniem chorób przewlekłych.
RSV zyskuje zainteresowanie naukowe ze względu na szerokie korzyści terapeutyczne, w tym sercowo-naczyniowe, metaboliczne, neurologiczne, proapoptotyczne i przeciwzapalne. W szczególności bioakt zmniejsza stres oksydacyjny, poprawia metabolizm lipidów i obniża ciśnienie krwi. Został nawet potwierdzony klinicznie pod kątem poprawy funkcji poznawczych i opóźnienia postępu choroby Alzheimera (AD). Jednakże RSV ma działanie hormetyczne – ochronne w małych dawkach, ale szkodliwe w dużych dawkach – a badania wykazują toksyczność w podwyższonych stężeniach, w tym zaburzenia czynności nerek i tarczycy. Zaobserwowano także różnice chronobiologiczne w podawaniu wirusa RSV, a pewne dowody sugerują, że pora dnia może wpływać na peroksydację lipidów i metabolizm leku.
Kurkumina
Wpływ kurkuminy na czynność tarczycy wydaje się być zależny od wieku – badania wykazały zmieniony poziom hormonów u osób starszych, ale minimalny wpływ w młodszych populacjach.
Cur jest prawdopodobnie najczęściej badanym w tym przeglądzie przeciwutleniaczem i środkiem przeciwzapalnym, rutynowo stosowanym w leczeniu cukrzycy, zapalenia stawów i chorób sercowo-naczyniowych (CVD). Jest również ukierunkowany na wiele szlaków onkologicznych i wykazuje znaczące korzyści neuroprotekcyjne. Interferencja CUR z lekami na choroby układu krążenia (np. amlodypiną) następuje poprzez modulację poziomów CYP3A4 i glikoproteiny P (P-GP), co podkreśla znaczenie przeprowadzenia pełnej oceny profilu stanu zdrowia przed ich zastosowaniem. Pojawiające się dowody wskazują również na potencjalny wpływ na poziom hormonów tarczycy i funkcje rozrodcze w modelach zwierzęcych, szczególnie przy dużych dawkach lub za pośrednictwem systemów dostarczania nanocząstek.
Piperyna
Hamowanie enzymu UDP-glukuronozylotransferazy przez piperynę może przedłużyć działanie leku – jest to korzyść dla terapii, ale ryzyko toksyczności w przypadku leków takich jak leki rozrzedzające krew.
PPR jest szeroko stosowany jako suplement i adiuwant znany ze swoich właściwości przeciwzapalnych, przeciwutleniających, neuroprotekcyjnych i biodostępności. Badania przedkliniczne wykazały toksyczny wpływ na reprodukcję u szczurów przy dawkach większych niż 10 mg/kg, a także ryzyko złagodzenia skutków ubocznych leków, takich jak karbamazepina i warfaryna. Pojawiające się dowody łączą również przedłużoną PPR w dużych dawkach z zaburzeniami funkcji poznawczych na modelach zwierzęcych i podkreślają znaczenie zrozumienia i edukowania docelowego pacjenta przed długotrwałym spożyciem. Najnowsze dane wskazują również na zmiany na poziomie tkanek i potencjalną toksyczność narządową w modelach gryzoni otrzymujących wyższe dawki.
„Cechą charakterystyczną PPR jest zdolność do zwiększania biodostępności leków i składników odżywczych. Poprzez hamowanie enzymów metabolizujących leki (EG, cytochrom p450, UDP-glukuronozylotransferaza) i znacząco zwiększając wchłanianie jelitowe, hamuje PPR-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admin-admining (p-gp) i RSV, które są uważane za krytyczny dodatek w preparatach nutraceutycznych stanowisko.”
Kwercetyna
W badaniach laboratoryjnych kwercetyna wiąże się z metalami ciężkimi, takimi jak ołów i kadm, co wskazuje na jej potencjał jako środka detoksykującego obok właściwości przeciwutleniających.
Que często pozyskiwane jest naturalnie, pochodzące ze spożycia cebuli i jabłek. Charakterystyczne efekty obejmują neutralizację wolnych rodników, łagodzenie stresu oksydacyjnego i poprawę integralności komórkowej, dzięki czemu okrzyknięto go potencjalnym lekiem na raka, choroby układu krążenia (CVD) i starzenie się. Chociaż Que działa synergicznie z niektórymi lekami stosowanymi w chemioterapii (np. Metotreksatem) w celu wzmocnienia działania przeciwzapalnego, może również zakłócać działanie leków takich jak cyklosporyna. W badaniach przedklinicznych powiązano preparaty kolejkowe zawierające duże dawki z działaniem prooksydacyjnym i uszkodzeniem narządów. Forma aglikonu występująca w suplementach diety charakteryzuje się większą biodostępnością, ale także większym prawdopodobieństwem interakcji z enzymami metabolizującymi i transporterami.
Podsumowanie i kierunki na przyszłość
Niniejsza recenzja zawiera szczegółowe informacje na temat zalet i wad czterech najpopularniejszych dostępnych nutraceutyków, podkreślając ich korzyści terapeutyczne i farmakologiczne, jednocześnie ostrzegając o potencjalnych skutkach ubocznych zależnych od dawki i interakcji.
Sugeruje ponadto, że nowe technologie, takie jak nanokapsułkowanie, poprawią ukierunkowane dostarczanie i biodostępność tych nutraceutyków, zmniejszą toksyczność poza celem i zagwarantują, że te bioaktywne substancje dotrą do docelowych narządów lub tkanek, aby zmaksymalizować korzyści i ograniczyć koszty. Dodatkowe omówione innowacje obejmują dokowanie molekularne in silico w celu przewidywania interakcji lek-cel, narzędzia nutrigenomu do personalizacji interwencji oraz ocenę ryzyka interakcji nutraceutycznych (NIR) w celu stratyfikacji pacjentów według potencjalnej toksyczności.
„...Chociaż nutraceutyki są cennym narzędziem promowania zdrowia i zapobiegania chorobom, ich pełny potencjał można wykorzystać jedynie poprzez rygorystyczne badania naukowe, spersonalizowane strategie dawkowania oraz wszechstronne zrozumienie związanych z nimi korzyści i potencjalnych zagrożeń. Badanie integracji nanotechnologii i inteligentnych materiałów okazało się rewolucyjnym podejściem do poprawy skuteczności i bezpieczeństwa odżywczych składników odżywczych”.
Źródła:
- Ashrafpour, S., & Ashrafpour, M. (2025). The double-edged sword of nutraceuticals: comprehensive review of protective agents and their hidden risks. In Frontiers in Nutrition (Vol. 12). Frontiers Media SA. DOI – 10.3389/fnut.2025.1524627, https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2025.1524627/full