Jedzenie serów i śmietany o wysokiej zawartości tłuszczu zmniejsza ryzyko demencji w ciągu 25 lat

Jedzenie serów i śmietany o wysokiej zawartości tłuszczu zmniejsza ryzyko demencji w ciągu 25 lat

Długotrwałe szwedzkie badanie sugeruje, że nie wszystkie produkty mleczne są równie dobre dla zdrowia mózgu, a wysokotłuszczowe sery i śmietana wykazują nieoczekiwane powiązania z niższym ryzykiem demencji.

W badaniu opublikowanym niedawno w czasopiśmieneurologiaNaukowcy sprawdzili, czy spożycie wysoko- i niskotłuszczowych produktów mlecznych było w różny sposób powiązane z długoterminowym ryzykiem demencji ze wszystkich przyczyn.

Obciążenie demencją i brak bezpieczeństwa żywnościowego

Demencja stanowi rosnące globalne wyzwanie dla zdrowia publicznego. Nowe przypadki pojawiają się na całym świecie co kilka sekund, a oczekuje się, że do 2050 r. częstość występowania potroi się wraz ze starzeniem się populacji. W przypadku braku metod leczenia strategie zapobiegania skupiały się na modyfikowalnych czynnikach stylu życia, w tym diecie.

Badania żywieniowe oceniające spożycie nabiału i ryzyko demencji przyniosły sprzeczne wyniki. Produkty mleczne różnią się znacznie zawartością tłuszczu, metodami przetwarzania i składem żywności, a wszystko to może mieć wpływ na zdrowie poznawcze. Nowe dowody z badań populacyjnych sugerują, że nie wszystkie produkty mleczne są w równym stopniu powiązane z ryzykiem demencji. Dostępne ustalenia mają jednak nadal charakter danych obserwacyjnych i nie udało się udowodnić związku przyczynowego.

Projekt kohorty ds. żywienia i nowotworów w Malmö

W tej prospektywnej analizie kohortowej wykorzystano dane z badania Malmö Diet and Cancer (MDC), do którego włączono osoby dorosłe w wieku od 45 do 73 lat w Malmö w Szwecji w latach 1991–1996.

Spożycie diety oceniano na początku badania, stosując zwalidowaną metodę obejmującą 7-dniowy dziennik żywienia, półilościową ankietę FFQ i pogłębiony wywiad dietetyczny. Produkty mleczne podzielono na cztery kategorie – mleko, produkty mleczne fermentowane, sery i śmietanę – i dodatkowo podzielono ze względu na zawartość tłuszczu. Spożycie określono ilościowo w gramach dziennie dla każdej kategorii.

Wyniki demencji i analiza statystyczna

Uczestników obserwowano od wartości wyjściowych do rozpoznania demencji, śmierci, emigracji lub zakończenia obserwacji w grudniu 2020 r., przy medianie czasu obserwacji wynoszącej około 25 lat.

Pierwszorzędowym punktem końcowym była demencja ogólna, a drugorzędowymi punktami końcowymi były choroba Alzheimera (AD) i otępienie naczyniowe (VaD). Rozpoznania demencji ustalano na podstawie Szwedzkiego Krajowego Rejestru Pacjentów i kodów ICD. Aby zwiększyć pewność diagnostyczną, do 2014 roku analizy podtypów demencji ograniczały się do przypadków potwierdzonych klinicznie.

Powiązania między spożyciem mleka a ryzykiem demencji oszacowano za pomocą modeli proporcjonalnych hazardów Coxa, podając współczynniki ryzyka (HR) i 95% przedziały ufności. Modele dostosowano pod kątem czynników demograficznych, zachowań związanych ze stylem życia, BMI, czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, ogólnej jakości diety i innych produktów mlecznych. Badano również modyfikację efektu przez genotyp apolipoproteiny E epsilon 4 (APOE ε4).

Charakterystyka uczestników i ogólne ryzyko demencji

Do analizy włączono 27 670 uczestników, których średni wiek wyjściowy wynosił 58 lat; 61% stanowiły kobiety. W trakcie obserwacji zidentyfikowano 3208 przypadków otępienia dowolnej przyczyny.

Uczestnicy, którzy spożywali najwięcej pełnotłustych serów i śmietany, na początku badania mieli niższe BMI, wyższy poziom wykształcenia i mniej chorób kardiometabolicznych, co wskazuje na różnice w podstawowych profilach zdrowotnych i stylu życia pomiędzy grupami spożycia.

Po dostosowaniu wielu zmiennych okazało się, że u osób, które spożywały największe ilości sera wysokotłuszczowego (≥50 g/dzień) ryzyko wystąpienia demencji ogólnej było o 13% niższe w porównaniu z osobami, które spożywały najmniejsze ilości (≤15 g/dzień; HR 0,87, 95% CI 0,78-0,97). Podobnie u uczestników, którzy spożywali ≥20 g wysokotłuszczowej śmietanki dziennie, ryzyko wystąpienia demencji było o 16% niższe w porównaniu z osobami niebędącymi konsumentami (HR 0,84, 95% CI 0,72-0,98). Analizy dawka-odpowiedź wykazały w dużej mierze liniowe odwrotne zależności.

Podtypy demencji, genetyka i modele substytucyjne

Analizując podtypy demencji, spożycie sera wysokotłuszczowego wykazało najsilniejszą odwrotną zależność od VaD. W przypadku modelowania ciągłego spożycie śmietany o wysokiej zawartości tłuszczu było odwrotnie powiązane zarówno z AD, jak i VaD.

Niskotłuszczowe produkty mleczne, w tym niskotłuszczowy ser, niskotłuszczowa śmietana, mleko, fermentowane produkty mleczne i masło, nie były istotnie powiązane z ryzykiem demencji ze wszystkich przyczyn. Jednakże w analizach podtypów wysokie spożycie masła (≥40 g/dzień) wiązało się ze zwiększonym ryzykiem choroby Alzheimera.

Analizy genetyczne wykazały, że odwrotną zależność pomiędzy spożyciem serów wysokotłuszczowych a chorobą Alzheimera zaobserwowano jedynie u osób bez allelu APOE ε4. Nie stwierdzono istotnych interakcji pomiędzy wiekiem, płcią, poziomem wykształcenia i ogólną jakością diety.

Analizy substytucji sugerują, że zastąpienie wysokotłuszczowego sera lub śmietany przetworzonym mięsem lub wysokotłuszczowym czerwonym mięsem wiązało się z większym ryzykiem demencji. Modele te stanowią statystyczne porównania diet, a nie substytucje w świecie rzeczywistym i mogą odzwierciedlać szersze wzorce żywieniowe, a nie izolowane skutki tłuszczu mlecznego. Analizy wrażliwości zasadniczo potwierdziły główne wyniki, chociaż powiązania były słabsze w przypadku uczestników, którzy zgłosili, że diety utrzymują się na stałym poziomie w czasie.

Interpretacja i implikacje dla zdrowia publicznego

W tej dużej, długoterminowej szwedzkiej kohorcie większe spożycie wysokotłuszczowych serów i śmietany wiązało się z niższym ryzykiem demencji ze wszystkich przyczyn, zwłaszcza VaD, podczas gdy niskotłuszczowe produkty mleczne nie wykazały wyraźnego związku.

Wyniki te podważają założenie, że sama zawartość tłuszczu w mleku determinuje zdrowie poznawcze. Ponieważ jednak badanie miało charakter obserwacyjny, wnioski dotyczące przyczyn przyczynowych są ograniczone. Autorzy podkreślają, że wyniki należy interpretować ostrożnie i nie uzasadniają zmian w wytycznych żywieniowych bez potwierdzenia w badaniach randomizowanych lub mechanistycznych.

Źródła: