W badaniach krajowych ustala się, skąd pochodzą dodatki do żywności w diecie dzieci i dorosłych

W badaniach krajowych ustala się, skąd pochodzą dodatki do żywności w diecie dzieci i dorosłych

Analizując reprezentatywne dla kraju dane dotyczące diety, badacze wykazali, że dodatki do żywności rzadko występują same, a dzieci i młodzież są najbardziej narażone na złożone mieszaniny dodatków, których głównym powodem jest wysoko przetworzona żywność.

Niedawne badanie w czasopiśmieRaporty naukowezbadali narażenie dorosłych i dzieci na dodatki do żywności i ich mieszaniny we Francji.

Powszechne zastosowanie dodatków do żywności we współczesnym żywieniu

Dodatki do żywności to substancje, które dodane do żywności poprawiają jej wygląd, trwałość, konsystencję lub smak. Są wszechobecne we współczesnej diecie i pojawiają się w wielu produktach spożywczych, w tym w produktach oczekiwanych, takich jak ciastka przemysłowe, ale także w mniej oczekiwanych produktach, takich jak pakowany chleb i jogurt. We Francji żywność z dodatkami stanowi ponad 50% rynku.

Pojawiające się problemy zdrowotne wynikające z mieszanin dodatków

Istnieje coraz więcej dowodów na to, że przewlekłe narażenie na niektóre dodatki do żywności może powodować szkodliwe skutki, budząc obawy dotyczące zdrowia publicznego, szczególnie w przypadku dzieci. Ponadto badania eksperymentalne i badania na ludziach sugerują, że substancje te mogą wykazywać działanie synergistyczne, gdy są spożywane w mieszaninach. Jednakże te skumulowane skutki zazwyczaj nie są brane pod uwagę w bieżących ocenach bezpieczeństwa, prawdopodobnie ze względu na brak danych dotyczących rzeczywistego narażenia oraz fakt, że dopuszczalne wartości prawne w dużej mierze pochodzą z badań toksykologicznych poszczególnych dodatków.

Ogólnokrajowa reprezentatywna ocena spożycia dodatków

W niniejszym badaniu naukowcy zbadali narażenie na dodatki do żywności i ich mieszaniny u francuskich dzieci i dorosłych. Badanie to było częścią badania przekrojowego Estebana. W latach 2014–2016 rekrutowano uczestników w wieku 3–74 lata. Dane socjodemograficzne i dotyczące aktywności fizycznej zebrano za pomocą kwestionariuszy. Zmierzono wzrost i masę ciała oraz obliczono wskaźnik masy ciała (BMI). Dane dotyczące diety zebrano za pomocą trzech 24-godzinnych przypomnień lub zapisów dietetycznych.

Na podstawie tych danych dietetycznych obliczono średnie dzienne spożycie pokarmu. Spożycie składników odżywczych określono na podstawie obszernej bazy danych o składzie żywności. Do identyfikacji żywności wysoko przetworzonej (UPF) i oszacowania jej udziału w poborze energii wykorzystano klasyfikację NOVA. Spożycie dodatków oceniano poprzez połączenie informacji o spożyciu z dietą, w tym informacji o marce sklepu, z bazami danych o składzie żywności i badaniami laboratoryjnymi w matrycach żywności.

Dla każdego dodatku obliczono średnie i średnie spożycie zarówno w liczbach bezwzględnych (g/dzień), jak i w odniesieniu do masy ciała (mg/kg/dzień). Dodatki sklasyfikowano według odsetka konsumentów. Mieszanki dodatków do żywności zidentyfikowano za pomocą nieujemnej faktoryzacji matrycowej w oparciu o dodatki spożywane przez ponad 5% uczestników, a powstałe mieszaniny wyjaśniały większość zmienności profili narażenia na dodatki. Ich związek ze stylem życia, dietą i czynnikami socjodemograficznymi oceniano za pomocą regresji.

Wysokie obciążenie dodatkowe i zużycie UPF

W badaniu wzięło udział 2177 osób dorosłych w wieku 18–74 lat i 1279 dzieci w wieku 6–17 lat. UPF stanowiły średnio 34,2% i 49,3% dziennego spożycia energii odpowiednio u dorosłych i dzieci. W diecie co najmniej jednej osoby dorosłej i jednego dziecka stwierdzono łącznie 125 i 122 dodatki do żywności. Średnie dzienne spożycie dodatków do żywności wynosiło 5,1 g/dzień u dzieci i 4,4 g/dzień u dorosłych, przy ekspozycji skorygowanej o masę ciała u dzieci około dwukrotnie większej niż u dorosłych.

71 dodatków do żywności spożywało ponad 5% dzieci w porównaniu do 60 w przypadku dorosłych. Zaobserwowano przekroczenia dopuszczalnego dziennego spożycia (ADI) ekstraktu z rozmarynu (E392) zarówno u dzieci, jak i dorosłych, a sukralozy (E955) u niewielkiego odsetka dorosłych. Zidentyfikowano trzy mieszaniny dodatków do żywności dla dorosłych i cztery dla dzieci, co łącznie odpowiada za około trzy czwarte zmienności narażenia u dorosłych i ponad cztery piąte u dzieci.

Schematy narażenia dorosłych w mieszaninach dodatków

U dorosłych Mieszanka 1 charakteryzowała się regulatorami kwasowości, barwnikami spożywczymi oraz emulgatorami i zagęstnikami powszechnie występującymi w ciastach przemysłowych, ciastkach, słonej i wysoko przetworzonej żywności, pikantnych przekąskach i słodzonych napojach bezalkoholowych. Dorośli narażeni na mieszaninę 1 byli częściej młodsi, płci męskiej, lepiej wykształceni i rzadziej pracowali fizycznie.

Mieszanka 2 zawierała wzmacniacz smaku, konserwanty, barwnik spożywczy i emulgatory. Najbardziej reprezentatywnymi produktami tej mieszanki były dania gotowe, żywność wysokoprzetworzona, tłuszcze i sosy, produkty mleczne, słone przekąski i desery mleczne. Większą ekspozycję na Mieszankę 2 stwierdzono u dorosłych z wyższym BMI.

Mieszanka 3 zawierała emulgatory, barwniki spożywcze, regulatory kwasowości, substancję glazurującą i dwie substancje słodzące. Reprezentantami tej mieszanki były wypieki oraz napoje słodzone i sztucznie słodzone. Większość dorosłych narażonych na działanie Mieszanki 3 to osoby w wieku 30–50 lat, palacze, mężczyźni i pracownicy.

Charakterystyczne mieszaniny dodatków u dzieci

U dzieci Mieszanka 1 zawierała regulatory kwasowości, substancję nadającą teksturę oraz emulgatory i zagęszczacze powszechnie występujące w ciastach i ciasteczkach, żywności wysoko przetworzonej oraz pikantnych przekąskach. Dzieci najbardziej narażone na działanie mieszanki 1 częściej były w wieku od 6 do 10 lat i pochodziły z gospodarstw domowych o dochodach od 1900 do 3100 euro.

Mieszanka 2 zawierała regulator kwasowości, konserwant, wzmacniacz smaku i emulgatory powszechnie występujące w tłuszczach i sosach, deserach mlecznych, żywności wysoko przetworzonej i daniach gotowych do spożycia. Najbardziej narażone na tę mieszaninę były kobiety w wieku od 15 do 17 lat, które nigdy nie paliły oraz osoby z BMI > 97 percentyla, przy czym większe narażenie zaobserwowano także w niektórych grupach zawodowych i edukacyjnych rodziców.

Mieszanka 3 zawierała emulgator, regulator kwasowości, środek glazurujący, słodzik, przeciwutleniacze i barwniki spożywcze powszechnie występujące w słodzonych napojach bezalkoholowych, wyrobach cukierniczych oraz ciastach i ciasteczkach. Najbardziej narażone na tę mieszaninę były kobiety w wieku od 11 do 14 lat, które nigdy nie paliły i których rodzice mieli niższe wykształcenie.

Mieszanka dodatków do żywności 4 zawierała emulgator oraz substancje słodzące i słodziki powszechnie występujące w wypiekach i sztucznie słodzonych napojach. Narażenie na Mieszankę 4 było bardziej prawdopodobne u dzieci, których rodzic-opiekun pracował na średnim szczeblu.

Ogólnie rzecz biorąc, mieszanki dodatków do żywności były odwrotnie powiązane ze spożyciem białka, błonnika, β-karotenu i witaminy C. Niemniej jednak zaobserwowano pozytywne powiązania ze spożyciem energii, tłuszczami nasyconymi i dodanymi cukrami.

Konsekwencje dla zdrowia publicznego dotyczące mieszanin dodatków do żywności

Podsumowując, większość dodatków charakteryzujących mieszanki to markery UPF, chociaż niektóre dodatki pojawiają się także w matrycach żywnościowych mniej przetworzonych. Spożycie mieszanek dodatków do żywności wzrastało wraz z wiekiem u dzieci, ale spadało u dorosłych, co sugeruje, że młodzi dorośli i młodzież są najbardziej narażeni na te dodatki. Wyższe spożycie mieszanek dodatków było powiązane z mniej korzystnymi profilami socjodemograficznymi i zdrowotnymi, a także z pewną heterogenicznością między mieszankami i podgrupami populacji.

Konieczne są dalsze badania w celu zbadania skutków zdrowotnych oraz możliwych antagonistycznych lub synergistycznych interakcji między dodatkami, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że dane dotyczące badania Esteban zebrano prawie dziesięć lat temu i od tego czasu mogły zmienić się nawyki żywieniowe, a także nowe dowody pochodzące z innych francuskich kohort łączące określone mieszaniny dodatków z konsekwencjami kardiometabolicznymi, takimi jak cukrzyca typu 2.

Źródła: